Era pentadbiran Datuk Seri Ismail Sabri Yaakob

Semasa era pentadbiran Datuk Seri Ismail Sabri Yaakob sebagai Perdana Menteri ke-9 (Ogos 2021 – November 2022), Malaysia ditadbir di bawah gabungan hibrid yang disokong bersama oleh Barisan Nasional (BN) dan Perikatan Nasional (PN) (merangkumi UMNO, BERSATU, PAS, MCA, MIC, dan GERAKAN).

Siasatan forensik kewangan oleh Suruhanjaya Pencegahan Rasuah Malaysia (SPRM) mendedahkan beberapa kes ketirisan dana awam, salah guna kuasa, dan pengubahan wang haram yang dikaitkan secara langsung dengan fasa pemerintahan 15 bulan beliau.

Berikut adalah perincian skandal kewangan dan anggaran nilai dana yang terlibat atau dirampas sepanjang era beliau:

1. Skandal Dana Publisiti dan Promosi "Keluarga Malaysia"

• Parti Terlibat: Kepimpinan tertinggi UMNO (melibatkan mantan PM dan bekas Setiausaha Politik beliau, Datuk Mohammad Anuar Mohd Yunus).
• Jumlah Dana Terkesan / Dirampas: RM169 juta hingga RM170 juta tunai pelbagai mata wang asing, serta 16 kilogram jongkong emas (bernilai sekitar RM7 juta).
• Perincian Kes: Siasatan SPRM mendapati berlakunya penyelewengan, salah guna kuasa, dan pengubahan wang haram membabitkan perbelanjaan serta perolehan dana awam yang dikhususkan bagi agenda promosi, publisiti, dan pengiklanan penjenamaan politik "Keluarga Malaysia". Dana tersebut didakwa dialihkan melalui kontrak agensi pengiklanan lantikan kerajaan ke dalam rumah perlindungan rahsia (safe houses) milikan proksi politik. [scmp, bernama, sprm]
• Status Pemulangan / Lucut Hak: Siasatan mengesahkan Ismail Sabri diletakkan di bawah status suspek rasmi. Mahkamah Sesyen Kuala Lumpur secara rasmi meluluskan permohonan lucut hak sivil di bawah Seksyen 41(1) Akta SPRM 2009. Wang tunai sebanyak RM169 juta berserta lambakan emas tersebut kini sah menjadi milik mutlak kerajaan Malaysia selepas pihak responden (Ismail Sabri dan pegawainya) memilih untuk tidak mencabar atau membuat tuntutan balas terhadap sitaan berkenaan di mahkamah

2. Isu Projek Littoral Combat Ship (LCS) – Gelombang Siasatan Fasa Akhir

• Parti Terlibat: Dikaitkan dengan kepimpinan kementerian pertahanan di bawah komponen UMNO/BN.
• Jumlah Kerugian / Ketirisan Siling: RM6 bilion dana hangus tanpa sebarang kapal siap pada waktu itu.
• Perincian Kes: Walaupun skandal perolehan kapal tempur pesisir (LCS) ini berakar umbi daripada fasa pentadbiran terdahulu, isu ini meletus ke kemuncak krisis nasional pada tahun 2022 apabila Jawatankuasa Kira-Kira Wang Negara (PAC) mendedahkan laporan komprehensif semasa pentadbiran Ismail Sabri. Siasatan mendedahkan kerajaan telah membayar lebih RM6 bilion kepada syarikat Boustead Naval Shipyard (BNS), namun tiada satu pun kapal fizikal yang berjaya diserahkan. Di bawah pentadbiran Ismail Sabri, kontrak terpaksa distruktur semula untuk mengelakkan projek tersebut terbengkalai secara total, memaksa penyuntikan terma fiskal tambahan bagi menyelamatkan projek yang bermasalah tersebut.

3. Kontroversi Pembekalan Bekalan Makanan Negara (Monopoli Import)

• Parti Terlibat: Kementerian berkaitan dan proksi perniagaan politik yang mempunyai kaitan dengan gabungan kerajaan.
• Jumlah Kerugian Ekonomi: Kehilangan kos peluang dan inflasi harga pasaran barangan ruji.
• Perincian Kes: Susulan krisis pasca-pandemik, pentadbiran Ismail Sabri membubarkan sistem kuota import (AP) makanan tertentu bagi mengekang inflasi. Walau bagaimanapun, siasatan berasingan mendapati wujudnya pakatan kartel (collusion) dan penganugerahan subsidi barangan makanan (seperti subsidi ayam dan telur) yang disalurkan secara tidak telus kepada syarikat-syarikat tertentu yang mempunyai jajaran hubungan politik dengan elit BN/PN, mengakibatkan subsidi kerajaan bernilai ratusan juta ringgit gagal menurunkan harga barangan di peringkat pengguna marhaen secara efektif.

4. Datin Seri Rosmah Mansor, isteri kepada bekas Perdana Menteri Datuk Seri Najib Razak, telah disabitkan bersalah atas kesalahan rasuah oleh Mahkamah Tinggi Kuala Lumpur.

Berikut adalah perincian kes, sabitan hukuman, dan status terkini undang-undang yang melibatkan beliau:

1. Pertuduhan dan Butiran Kes (Skandal Projek Solar Hibrid)

• Pertuduhan: Beliau dihadapkan ke mahkamah atas 3 pertuduhan rasuah di bawah Seksyen 16(a)(A) Akta SPRM 2009. Pertuduhan tersebut melibatkan tindakan meminta dan menerima rasuah daripada Saidi Abang Samsudin, Pengarah Urusan syarikat Jepak Holdings Sdn Bhd.
• Salah Laku: Rasuah ini adalah sebagai balasan untuk membantu Jepak Holdings mendapatkan Projek Bersepadu Sistem Solar Fotovoltaik Hibrid serta Penyelenggaraan dan Operasi Genset/Diesel bagi 369 buah sekolah luar bandar di Sarawak bernilai RM1.25 bilion secara rundingan terus daripada Kementerian Pendidikan.
• Nilai Suapan:
• Beliau didapati bersalah meminta rasuah sebanyak RM187.5 million (iaitu 15% daripada nilai keseluruhan projek).
• Beliau didapati bersalah menerima rasuah tunai berjumlah RM6.5 juta (RM5 juta diserahkan di kediaman rasmi Perdana Menteri di Seri Perdana, dan RM1.5 juta diserahkan di kediaman peribadi mereka di Jalan Langgak Duta) yang diangkut menggunakan beg sekolah/beg sukan.

2. Keputusan Penghakiman Mahkamah Tinggi (September 2022)

• Sabitan Kesalahan: Pada 1 September 2022, Hakim Mahkamah Tinggi, Mohamed Zaini Mazlan, memutuskan bahawa pihak pendakwaan berjaya membuktikan kes melampaui keraguan munasabah. Beliau mendapati Rosmah bersalah atas kesemua 3 pertuduhan rasuah tersebut.
• Hukuman Penjara: Beliau dijatuhkan hukuman penjara 10 tahun bagi setiap pertuduhan. Mahkamah memerintahkan hukuman penjara itu berjalan serentak, yang bermaksud beliau perlu menjalani hukuman penjara selama 10 tahun.
• Denda Rekor Sejarah: Beliau dikenakan denda sebanyak RM970 juta (nilai denda paling tinggi yang pernah direkodkan dalam sejarah mahkamah Malaysia). Sekiranya gagal membayar denda tersebut, beliau boleh berhadapan dengan tambahan hukuman penjara selama 30 tahun.

3. Status Terkini Kes (Proses Rayuan)

• Penangguhan Hukuman: Sejurus selepas keputusan bersalah tersebut, Mahkamah Tinggi membenarkan permohonan pihak pembelaan untuk menangguhkan pelaksanaan hukuman penjara dan bayaran denda sementara menunggu proses rayuan selesai di peringkat Mahkamah Rayuan.
• Jaminan: Beliau dibenarkan bebas dengan ikat jamin sebanyak RM2 juta dan pasport beliau ditahan oleh mahkamah, walaupun beliau pernah diberikan kebenaran sementara beberapa kali untuk ke luar negara atas urusan keluarga dan kesihatan.
• Kes Lain yang Masih Berjalan: Selain kes projek solar sekolah Sarawak ini, Rosmah turut menghadapi 17 pertuduhan pengubahan wang haram (AMLA) dan pengelakan cukai melibatkan dana lebih RM7 juta yang kini masih berada di peringkat perbicaraan mahkamah.

Datin Seri Rosmah Mansor telah didapati bersalah atas kesalahan rasuah oleh Mahkamah Tinggi Kuala Lumpur pada 1 September 2022.

Pada tarikh keputusan tersebut dijatuhkan, Perdana Menteri Malaysia ialah Datuk Seri Ismail Sabri Yaakob.

Sebagai konteks tambahan, berikut adalah garis masa perdana menteri yang terlibat sepanjang kes beliau berjalan:

• Semasa Mula Ditangkap & Didakwa (November 2018): Di bawah pentadbiran Perdana Menteri ke-7, Tun Dr. Mahathir Mohamad.
• Semasa Perbicaraan Berlangsung (2020–2021): Di bawah pentadbiran Perdana Menteri ke-8, Tan Sri Muhyiddin Yassin.
• Semasa Keputusan Sabitan Bersalah Dijatuhkan (September 2022): Di bawah pentadbiran Perdana Menteri ke-9, Datuk Seri Ismail Sabri Yaakob.

Berikut adalah penjelasan terperinci mengenai status undang-undang terkini Datin Seri Rosmah Mansor merentasi siri kes jenayah mahkamah yang melibatkan beliau:

1. Kes Rasuah Projek Solar Sekolah Sarawak (Status: Proses Rayuan Akhir)

Ini adalah kes utama di mana beliau telah didapati bersalah oleh Mahkamah Tinggi pada September 2022 atas dakwaan meminta dan menerima rasuah projek tenaga solar bernilai RM1.25 bilion. [bernama, youtube]

• Hukuman Asal: Penjara 10 tahun dan denda pecah rekor RM970 juta. Namun, mahkamah membenarkan penangguhan pelaksanaan hukuman (stay of execution), membolehkan beliau kekal bebas dengan ikat jamin sementara proses rayuan berjalan. [freemalaysiatoday, youtube, bernama, malaymail]
• Taktik Penangguhan Siasatan (Membatalkan Hakim): Sebelum rayuan utama boleh didengar, pasukan peguam Rosmah memfailkan permohonan untuk membatalkan (recuse) keputusan Hakim Mahkamah Tinggi, Mohamed Zaini Mazlan, atas alasan wujudnya isu "kebocoran draf penghakiman" yang didakwa ditulis oleh pihak ketiga. Selepas permohonan itu ditolak oleh Mahkamah Tinggi, Mahkamah Rayuan, dan Mahkamah Persekutuan, peguam beliau memfailkan satu lagi permohonan semakan (review application) di Mahkamah Persekutuan. [thestar, malaymail, freemalaysiatoday]
• Perkembangan Terkini: Mahkamah Persekutuan telah menetapkan tarikh untuk mendengar permohonan semakan penyingkiran hakim tersebut. Rentetan daripada itu, Mahkamah Rayuan secara rasmi telah menangguhkan pendengaran rayuan sabitan utama beliau. [theedgemalaysia, thestar]
• Garis Masa Baharu: Mahkamah Rayuan menetapkan tarikh baharu selama 16 hari untuk mendengar rayuan penuh kes solar ini, dan panel hakim menegaskan ini adalah kes lama (sejak 2022) dan tiada lagi sebarang kompromi penangguhan akan diberikan selepas tarikh tersebut. [Bernama]

2. Kes Pengubahan Wang Haram (AMLA) & Pelepasan Cukai RM7 Juta (Status: Bebas Sepenuhnya)

Selain kes projek solar, Rosmah sebelum ini menghadapi 17 pertuduhan berkaitan pengubahan wang haram dan kegagalan mengisytiharkan pendapatan kepada Lembaga Hasil Dalam Negeri (LHDN) berjumlah RM7.09 juta. [nst, channelnewsasia]

• Keputusan Mahkamah Tinggi: Mahkamah Tinggi Kuala Lumpur membenarkan permohonan Rosmah untuk membatalkan pertuduhan tersebut dan memutuskan untuk memberikan pelepasan dan pembebasan penuh (full acquittal) kepada beliau. Hakim memutuskan bahawa pertuduhan yang dikenakan adalah bertindih (duplicitous) dan cacat dari segi teknikal perundangan. [theedgemalaysia, klsescreener, nst]
• Tindakan Jabatan Peguam Negara (AGC): Walaupun pihak pendakwaan pada mulanya memfailkan rayuan terhadap pembebasan tersebut, Jabatan Peguam Negara mengambil keputusan mengejut untuk menarik balik dan menggugurkan rayuan berkenaan. [channelnewsasia, thesun]
• Sebab Kes Ditutup: AGC secara rasmi menyatakan bahawa kes tersebut digugurkan kerana "tiada prospek munasabah untuk menang". Faktor utama kegagalan adalah disebabkan beberapa saksi-saksi kunci yang diperlukan untuk membuktikan pertuduhan tersebut telah meninggal dunia atau tidak lagi dapat dikesan, menyebabkan pendakwaan tidak mampu membuktikan kes melampaui keraguan munasabah. Kes AMLA ini kini sah ditutup dan Rosmah bebas sepenuhnya daripada 17 pertuduhan tersebut. [arabnews, channelnewsasia, thesun]

3. Kes Sivil: Tuntutan Syarikat Barang Kemas Lubnan

Di luar kes jenayah SPRM, Rosmah turut terpalit dengan saman sivil oleh syarikat pemborong barang kemas mewah asal Lubnan, Global Royalty Trading SAL.

• Keputusan Mahkamah: Mahkamah Tinggi telah mengarahkan Rosmah untuk membayar pampasan sebanyak RM67.5 juta kepada syarikat Lubnan tersebut. Hukuman ini dikenakan ekoran kegagalan beliau untuk memulangkan 43 bilah barangan kemas mewah yang dihantar secara konsesi kepada beliau sebelum serbuan polis pada tahun 2018. [youtube]
• Pihak pembelaan Rosmah menyatakan hasrat untuk memfailkan rayuan bagi menyekat pelaksanaan bayaran denda sivil tersebut bagi mengelakkan risiko muflis. [youtube]

Rumusan Kedudukan Rosmah

Secara ringkasnya, nasib kebebasan fizikal Rosmah Mansor kini bergantung sepenuhnya kepada keputusan rayuan kes solar sekolah Sarawak. Jika Mahkamah Rayuan mengekalkan sabitan bersalah Mahkamah Tinggi, beliau perlu menjalani hukuman penjara 10 tahun, melainkan beliau mendapat pelepasan di peringkat Mahkamah Persekutuan kelak. [malaymail, malaymail, youtube, freemalaysiatoday]

Perbicaraan sivil berprofil tinggi yang difailkan oleh 1Malaysia Development Berhad (1MDB) berserta 10 syarikat subsidiarinya (termasuk SRC International) terhadap Datin Seri Rosmah Mansor merupakan salah satu tuntutan pampasan aset terbesar dalam sejarah korporat Malaysia. Saman sivil ini menuntut ganti rugi berjumlah AS$346 juta (sekitar RM1.41 bilion ke RM1.6 bilion). [facebook, thestar, nst, astroawani]

Berikut adalah perincian kes, modus operandi yang didakwa, dan perkembangan status perbicaraan mahkamah setakat Julai 2026: [theedgemalaysia]

1. Asas Tuntutan (Modus Operandi Kemewahan 1MDB)

• Pembelian Barangan Mewah Global: Dalam dokumen pernyataan tuntutan, 1MDB mendakwa Rosmah telah mengumpul dan memiliki ribuan barangan mewah termasuk barang kemas, jam tangan bertatah berlian, dan beg tangan berjenama eksklusif. [nst,astroawani]
• Rantaian 48 Vendor di 14 Negara: Siasatan forensik aliran wang mendapati sebanyak 320 transaksi pembayaran tidak sah telah dibuat menggunakan dana yang diselewengkan daripada 1MDB. Wang tersebut disalurkan terus kepada 48 vendor barangan mewah berbeza yang tersebar di 14 buah negara antara tahun 2010 hingga 2014. [TheEdgeMalaysia, nst]
• Penggunaan Proksi Syarikat Cengkerang: Pihak plaintif mendakwa transaksi berkenaan adalah sebahagian daripada skim penipuan besar-besaran untuk mengalihkan wang keluar dari Malaysia. Pembelian didakwa dilakukan melalui ejen perantara bagi menyembunyikan identiti destinasi akhir dana yang dicuri tersebut. [
  TheEdgeMalaysia]

2. Ganti Rugi dan Tuntutan Hak yang Diminta oleh 1MDB

Melalui kes sivil ini, kumpulan syarikat 1MDB menuntut beberapa perkara utama daripada mahkamah:

• Bayaran Ganti Rugi Tunai: Menuntut Rosmah membayar AS$346,010,489 (atau nilai yang ditaksirkan oleh mahkamah) sebagai pampasan kos barangan mewah yang lesap. [astroawani]
• Deklarasi Hak Milik Sah: Memohon mahkamah mengisytiharkan bahawa barangan mewah yang kini berada dalam simpanan atau kawalan Rosmah adalah hak milik mutlak 1MDB dan subsidiarinya, bukannya harta peribadi beliau. [instagram, astroawani]
• Injunksi Mareva (Pembekuan Harta): 1MDB memfailkan permohonan injunksi bagi membekukan seluruh aset Rosmah (termasuk akaun bank, saham, dan hartanah) bernilai AS$346 juta bagi menghalang beliau daripada menjual atau memindahkan harta tersebut sementara kes mahkamah masih berjalan. [thestar, instagram]

3. Hujah Pembelaan Rosmah

Pasukan peguam Rosmah (diketuai oleh Datuk Seri Rajan Navaratnam) telah memfailkan pernyataan pembelaan rasmi bagi menolak tuntutan 1MDB atas alasan berikut: [facebook, astroawani]

• Isu Had Masa Undang-Undang (Limitation Act 1953): Pihak pembelaan berhujah bahawa saman sivil ini difailkan di luar had masa berkanun. Mengikut undang-undang Malaysia, tuntutan sivil mempunyai had maksimum 6 tahun selepas punca tindakan berlaku. Memandangkan transaksi yang didakwa berlaku selewat-lewatnya pada 2014, mereka mendakwa tuntutan pada 2024 adalah terbatal. [facebook]
• Dakwaan Niat Jahat (Mala Fide): Rosmah mendakwa tindakan undang-undang terbaharu terhadapnya ini bermotifkan politik dan merupakan satu bentuk gangguan (harassment) yang berniat jahat. [facebook]

4. Perkembangan Jadual Mahkamah Terbaharu (Status Julai 2026)

Selepas melalui beberapa siri pertukaran hakim (termasuk keputusan Hakim Leong Wai Hong menarik diri pada akhir 2024 bagi mengelakkan konflik kepentingan kerana bekas firma guamannya pernah mewakili 1MDB), kes ini kini dikendalikan oleh Pesuruhjaya Kehakiman yang baharu, Datuk Muhammad Adam @ Edward Abdullah. [astroawani, sinarharian]

Dalam prosiding pengurusan kes terbaharu pada awal Julai 2026, mahkamah telah menetapkan garis masa rasmi yang penting: [theedgemalaysia]

• 28 September 2026: Mahkamah dijadualkan untuk mendengar permohonan perintah Injunksi Mareva bagi memutuskan sama ada aset Rosmah perlu dibekukan serta-merta atau tidak. [instagram]
• Jun dan Julai 2027 (Perbicaraan Penuh): Mahkamah Tinggi telah memperuntukkan 22 hari perbicaraan penuh yang dipecahkan kepada tiga blok (28 Jun–2 Julai 2027; 5 Julai–9 Julai 2027; dan 19 Julai–30 Julai 2027) untuk mendengar kes saman mega RM1.41 bilion ini. [theedgemalaysia, newmalaysiatimes]

Saman sivil ini berjalan secara berasingan daripada kes jenayah rasuah solar beliau. Perbicaraan penuh pada pertengahan tahun 2027 nanti akan menjadi medan utama bagi pihak 1MDB untuk membentangkan segala bukti forensik digital dan rantaian dokumen bank bagi membuktikan sama ada wang rakyat benar-benar digunakan untuk membiayai gaya hidup mewah terbabit. [instagram, newmalaysiatimes]

Status Peranan Parti Komponen Lain (BERSATU, PAS, MCA, MIC, GERAKAN)

• BERSATU & PAS: Semasa Ismail Sabri mengetuai kabinet, BERSATU dan PAS kekal memegang portfolio penting termasuk Kementerian Kewangan (melalui Datuk Seri Tengku Zafrul) dan kementerian ekonomi. Meskipun pemimpin BERSATU berasingan disiasat berhubung dana Jana Wibawa (daripada era PM ke-8), tiada sebarang fail pendakwaan baharu melibatkan kes pecah amanah berskala besar yang difailkan ke atas menteri-menteri PAS atau BERSATU khusus bagi keputusan dasar yang dibuat dalam tempoh 15 bulan Ismail Sabri memerintah.
• MCA, MIC, & GERAKAN: Pemimpin MCA memegang portfolio Kementerian Pengangkutan, manakala MIC memegang portfolio Sumber Manusia. Kedua-dua parti ini tidak dituduh secara langsung dalam kes kehilangan dana tunai menerusi serbuan safe house tersebut. Parti GERAKAN juga tidak memegang kedudukan menteri kabinet yang strategik untuk perolehan dana awam dalam fasa ini.

Kesimpulan Impak Kewangan

Kes penyelewengan utama era Ismail Sabri memperlihatkan keunikan tersendiri: nilai kerugian mutlak berjaya dikurangkan ekoran kecekapan SPRM dalam menyita awal serta membawa pulang RM169 juta tunai secara fizikal ke dalam akaun pembayar cukai negara menerusi perintah lucut hak mahkamah. [malaymail, theedgemalaysia]

Sekiranya anda mahu, kita boleh memperincikan bagaimana proses permohonan lucut hak sivil harta tanpa pendakwaan jenayah dijalankan, atau melihat perkembangan siasatan forensik terhadap yayasan politik dalam era tersebut. Mana satu fokus yang anda inginkan?

---