Pemberian wang kepada pengundi

Pemberian wang kepada pengundi dengan niat untuk mempengaruhi undi mereka adalah satu kesalahan rasuah pilihan raya yang jelas dan nyata di bawah undang-undang Malaysia. [anfrel]

Perkara ini bukan sahaja dikategorikan sebagai rasuah, malah ia memang benar-benar berlaku dalam realiti politik tanah air. Perkara ini telah dibuktikan melalui beberapa keputusan rasmi Mahkahmah Pilihan Raya yang membatalkan kemenangan calon-calon bertanding ekoran terbukti wujudnya aktiviti "membeli undi" (vote buying). [sprm, researchgate,wikipedia, bernama]

Berikut adalah perincian perundangan, realiti insiden, dan contoh kes mahkamah sebenar di Malaysia:

1. Dasar Perundangan (Mengapa Ia Dikira Rasuah?)

Di bawah Seksyen 10 Akta Kesalahan Pilihan Raya 1954 (Akta 5), perbuatan menyogok pengundi ditakrifkan secara khusus sebagai kesalahan Rasuah Pilihan Raya. [facebook, anfrel]

• Definisi Sogokan: Sebarang perbuatan memberi, menawarkan, atau berjanji untuk menyediakan wang tunai, hadiah, barangan berharga, pekerjaan, atau ganjaran secara langsung atau tidak langsung (melalui orang tengah/ejen) sebelum, semasa, atau selepas tempoh pilihan raya untuk menarik pengundi adalah salah di sisi undang-undang. [sprm, anfrel]
• Manipulasi Istilah (Duit Minyak & Sedekah): Pengamal politik sering menggunakan helah bahasa seperti "duit minyak", "tambang balik kampung", mahupun istilah "sedekah" bagi menghalalkan pemberian wang tunai ketika kempen. Pihak berkuasa seperti Suruhanjaya Pencegahan Rasuah Malaysia (SPRM) dan badan pemantau pilihan raya (BERSIH) menegaskan bahawa sebarang bentuk "sedekah atau duit pengangkutan" yang bersyarat atau diberikan secara terpilih dalam tempoh pilihan raya bagi meraih sokongan, tetap disifatkan sebagai sogokan rasuah. [sprm, aliran, threads]

2. Bukti Realiti Kejadian (Kes Kemenangan Diisytiharkan Batal)

Amalan politik wang peringkat pengundi ini bukan sekadar khabar angin. Mahkamah Pilihan Raya di Malaysia telah beberapa kali membatalkan kemenangan calon selepas pihak pempetisyen berjaya membuktikan secara forensik bahawa wakil atau ejen calon terbabit mengagihkan wang kepada pengundi bagi mempengaruhi keputusan pilihan raya. [astroawani, bernama]

Antara contoh kes berprofil tinggi dalam sejarah pilihan raya negara:

• Kes Parlimen Cameron Highlands (PRU-14 - 2018): Mahkamah Pilihan Raya membatalkan kemenangan calon Barisan Nasional (BN), Datuk C. Sivarraajh, selepas hakim mendapati wujud bukti rasuah di mana wang tunai diberikan kepada masyarakat Orang Asli bagi memastikan mereka mengundi parti berkenaan. Ekoran pembatalan itu, Pilihan Raya Kecil (PRK) terpaksa diadakan semula. [sinarharian]
• Kes Parlimen Kuala Terengganu (PRU-15 - 2023): Mahkamah Pilihan Raya membatalkan kemenangan calon PAS/Perikatan Nasional (PN), Datuk Ahmad Amzad Hashim. Hakim Mahkamah Tinggi memutuskan pihak pempetisyen (BN) berjaya membuktikan berlakunya perbuatan rasuah secara sistematik, di bawah program bantuan kerajaan negeri yang diagihkan ketika tempoh kempen yang bertujuan mempengaruhi undi. [bernama, bharian]
• Kes Parlimen Kemaman (PRU-15 - 2023): Kemenangan calon PAS, Che Alias Hamid, turut dibatalkan secara rasmi oleh Mahkamah Pilihan Raya atas alasan yang sama, iaitu wujudnya unsur sogokan dan pemberian wang kepada pengundi sepanjang tempoh kempen pilihan raya di parlimen tersebut. [astroawani, hmetro]

3. Mengapa Amalan Ini Masih Berlaku?

Meskipun undang-undang sedia ada amat ketat dan hukuman boleh membatalkan kelayakan seseorang wakil rakyat, taktik membeli undi ini masih wujud disebabkan oleh beberapa faktor sistemik:

• Sukar Mendapat Bukti Fizikal: Transaksi pengagihan wang biasanya berlaku secara tertutup (di rumah-rumah persendirian atau luar pusat mengundi) dan melalui orang tengah. Pengundi yang menerima wang jarang mahu tampil menjadi saksi kerana takut dituduh menerima rasuah. [anfrel, wikipedia]
• Budaya Kebergantungan Kewangan: Di kawasan luar bandar atau pedalaman yang miskin, pemberian wang tunai semasa pilihan raya sering kali dianggap sebagai "rezon bantuan bermusim" oleh segelintir pengundi, yang menjejaskan autonomy politik mereka tanpa menyedari implikasi buruknya terhadap kualiti kepimpinan jangka panjang negara. [wikipedia]

Kesimpulan

Pembelian undi menerusi agihan tunai adalah satu jenayah rasuah yang memusnahkan integriti sistem demokrasi negara. Realiti pembatalan kerusi Parlimen oleh institusi kehakiman negara membuktikan dengan jelas bahawa taktik kotor ini bukan sahaja wujud, malah dikutuk di bawah perundangan Malaysia yang sedia ada. [sinarharian, wikipedia, anfrel, bernama]

Pemberian hadiah kepada pengundi juga dikira sebagai rasuah di bawah undang-undang pilihan raya Malaysia, sama seperti pemberian wang tunai.

Di bawah Seksyen 10 Akta Kesalahan Pilihan Raya 1954, perkataan yang digunakan oleh undang-undang bukan sekadar "wang", sebaliknya merangkumi istilah "suapan" (gratification).

1. Apa yang Dikategorikan sebagai "Hadiah Rasuah"?

Undang-undang menafsirkan hadiah atau suapan dalam skop yang sangat luas bagi menghalang sebarang cubaan membeli undi secara tidak langsung. Antara bentuk hadiah yang dilarang keras semasa tempoh pilihan raya termasuk:

• Barangan Fizikal: Pemberian barangan dapur (seperti beras, minyak masak, gula), kain pasang, barangan elektrik, atau gajet kepada pengundi.
• Hamper dan Cabutan Bertuah: Mengadakan majlis cabutan bertuah dengan hadiah mewah (seperti motosikal atau televisyen) dalam majlis yang dihadiri pengundi semasa tempoh kempen.
• Baucar dan Kad Hadiah: Pemberian baucar beli-belah, kad tambah nilai prabayar telefon (top-up), atau kupon minyak petrol.
• Jamuan Makan Percuma: Menyediakan makanan dan minuman secara besar-besaran (belanja makan) dengan niat menarik kehadiran pengundi untuk mendengar ceramah politik atau mempengaruhi kecenderungan mereka memilih sesebuah parti.

2. Penentu Utama: Niat dan Garis Masa (Intent and Timing)

Bagi membolehkan sesuatu hadiah itu disabitkan sebagai rasuah pilihan raya di mahkamah, pihak berkuasa (SPRM dan Mahkamah Pilihan Raya) akan melihat kepada dua elemen penting:

• Niat (Corrupt Intention): Adakah hadiah itu diberikan secara terpilih dengan harapan, janji, atau syarat bahawa penerima akan memangkah calon atau parti tertentu? Sekiranya jawapannya ya, ia adalah rasuah.
• Garis Masa (Timing): Pemberian hadiah atau sumbangan yang dibuat secara mendadak selepas pembubaran Parlimen/DUN atau sepanjang tempoh rasmi kempen pilihan raya mempunyai risiko undang-undang yang sangat tinggi untuk diklasifikasikan sebagai rasuah pilihan raya, berbanding program bantuan kebajikan berkala yang sedia ada sebelum itu.

3. Mengapa Pemberian Hadiah Tetap Salah?

Sama ada dalam bentuk wang tunai RM50 atau sampul hamper bernilai RM50, matlamatnya tetap sama—iaitu menggunakan kelebihan material dan kekayaan untuk memanipulasi pemikiran pengundi. Tindakan ini merosakkan kebebasan demokrasi kerana pengundi tidak lagi memilih berdasarkan merit, integriti, atau manifesto calon, sebaliknya memilih berdasarkan "siapa yang memberi hadiah paling lumayan."

Oleh itu, sebarang cubaan menukar bentuk rasuah daripada wang tunai kepada hadiah fizikal (atau berselindung di sebalik nama "hadiah saguhati") tetap tidak akan melepaskan mana-mana calon daripada tindakan undang-undang sekiranya terdapat bukti yang kukuh

Sesebuah parti politik yang terpalit dengan skandal rasuah yang besar masih mampu memenangi pilihan raya dan menubuhkan kerajaan disebabkan oleh gabungan manipulasi sistem pilihan raya serta faktor psikologi dan strategi politik. [papers, u4]

Berikut adalah sebab utama mengapa perkara ini berlaku dari sudut teknikal dan sosiopolitik:

1. Kelemahan Sistem Pilihan Raya "First-Past-The-Post" (FPTP)

Malaysia mengamalkan sistem pilihan raya FPTP, iaitu sistem "pemenang mengambil semua" (winner-takes-all). [u4]

• Undi Popular vs Bilangan Kerusi: Di bawah sistem ini, kemenangan sebuah parti tidak dikira berdasarkan jumlah keseluruhan undi rakyat (popular vote) di seluruh negara. Sebaliknya, ia dikira berdasarkan siapa yang mendapat undi terbanyak di sesebuah kawasan Parlimen, walaupun hanya menang dengan kelebihan satu undi. [parlimen, reddit]
• Sebagai contoh nyata pada PRU-13 (2013), parti pembangkang memenangi 51% popular vote, namun disebabkan sistem FPTP, parti Barisan Nasional (BN) yang dikaitkan dengan pelbagai skandal tetap menang besar dengan menguasai 60% kerusi Parlimen dan berjaya membentuk kerajaan. [parlimen, papers]

2. Manipulasi Sempadan Pilihan Raya (Gerrymandering & Malapportionment)

Sempadan kawasan mengundi sengaja dilukis untuk memberi kelebihan teperinci kepada parti pemerintah: [newnaratif, papers]

• Malapportionment (Ketidakseimbangan Undi): Kawasan luar bandar yang menjadi kubu kuat parti tradisional sengaja dipecahkan menjadi banyak kerusi parlimen yang kecil (mempunyai bilangan pengundi yang sedikit, contohnya 20,000 hingga 30,000 pengundi). Sebaliknya, kawasan bandar yang cenderung menolak rasuah digabungkan menjadi satu kerusi parlimen gergasi (mempunyai sehingga 100,000 ke 150,000 pengundi). [newnaratif, newmandala, papers]
• Ini bermakna, nilai satu undi pengundi luar bandar adalah jauh lebih besar (mencecah 4 hingga 5 kali ganda) berbanding nilai satu undi pengundi bandar dalam menentukan pembentukan kerajaan. [newnaratif, newmandala]
• Gerrymandering: Struktur sempadan diubah mengikut komposisi kaum bagi memastikan pecahan undi sentiasa memihak kepada parti pemerintah. [newnaratif, papers]

3. Pengaruh Jentera dan Jajaran Logistik yang Kuat

Parti yang telah lama memerintah atau mempunyai dana yang besar (kadangkala hasil daripada rantaian aktiviti politik wang) mempunyai jentera pilihan raya yang sangat tersusun. [reddit]

• Mereka mempunyai pengaruh media, logistik, pengangkutan, dan rangkaian sukarelawan sehingga ke peringkat cawangan kampung yang paling dalam. [reddit]
• Kemampuan mereka untuk menggerakkan pengundi di saat akhir—termasuk menyediakan pengangkutan awam percuma atau bantuan kewangan kecemasan—jauh mengatasi parti alternatif yang kekurangan dana. [reddit]

4. Teori Kejelasan Alternatif (Clarity of Alternatives)

Kajian sains politik antarabangsa mendapati pengundi sedia menghukum parti rasuah, namun mereka hanya akan berbuat demikian jika ada parti alternatif yang meyakinkan. [sciencedirect]

• Sekiranya blok pembangkang dilihat berpecah-belah, sering bergaduh sesama sendiri, tidak mempunyai calon Perdana Menteri yang jelas, atau tidak berpengalaman untuk mentadbir, pengundi akan mengalami dilema. [sciencedirect]
• Bagi mengelakkan risiko ketidakstabilan ekonomi dan huru-hara pentadbiran, pengundi akhirnya memilih untuk "menutup mata" terhadap isu rasuah dan mengundi parti sedia ada demi mengekalkan status quo. [u4, sciencedirect]

5. Strategi Menakutkan Pengundi (Fear Tactics)

Parti yang korup sering menggunakan taktik populis dengan mengalihkan perhatian rakyat daripada isu rasuah kepada isu ancaman kaum, agama, atau keselamatan. [u4, facebook]

• Mereka menanam persepsi bahawa "biarpun kami rasuah, kami tetap mempertahankan hak anda. Jika pihak lain menang, kedudukan anda akan terancam". Naratif ketakutan ini sangat berkesan untuk menyatukan sokongan pengundi tegar melampaui sempadan moral integriti. [u4]

Sinergi antara sistem pilihan raya yang pincang dan manipulasi psikologi pengundi inilah yang membolehkan sesebuah parti mengekalkan kuasa dan membina kerajaan yang kuat, biarpun sebahagian besar masyarakat sedar akan kewujudan salah laku rasuah di peringkat kepimpinan tertinggi. [papers, u4]